Pięć lat to szmat czasu. Aż mi trochę wstyd, że płyta ta tak długo nie doczekała się żadnej dłuższej wzmianki. Pierwsze wyjście z mroku to – oficjalnie – 11 utworów. Oficjalnie, ponieważ na płycie jest też i dwunasty kawałek, który ponoć nie pasował do wizji albumu. Tym niemniej, daje to ponad godzinę muzyki do słuchania. I co tu dużo mówić – zarówno w 2005 roku jak i obecnie – to kawał bardzo dobrej muzyki do słuchania. Coma na debiutanckim krążku pokazała, że w Polsce można grać inaczej, że nie wszystko zostało już powiedziane.

Ostre gitarowe granie, wyrazisty bas. A do tego fenomenalny i bardzo charakterystyczny głos Piotra Roguckiego, wokalisty Comy. Plotki głoszą, że masteringiem całem płyty zajęła się osoba odpowiedzialna za Ich Troje. Gdy zespół usłyszał płytę po tym zabiegu, gitarzysta u siebie w domu starał się odratować coś z nagrań i zremasterował całość. Utwory na debiutanckim albumie są dość różnorodne. Znajdzie się tutaj i miejsce na spokojną balladę, i na kawałki dość szybkie. Całość okraszona słowami Roguckiego. Spotkałem się z opiniami, że Piotrek to grafoman, człowiek, który leczy chore ambicje, choć sam pisać nie umie. Cóż, każdy ma prawo do własnej opinii. Dla mnie teksty Roguckiego są świetne. Owszem – czasem banalne, czasem dziwaczne – ale za każdym razem jakieś. Na płycie nie  ma praktycznie (o tym później) niepotrzebnych słów czy dźwieków.

Wyjątkiem jest ostatni, ukryty utwór. Skaczemy wydaje się właśnie odskocznią. Po nieco „ciężkiej i dołującej” płycie jest on lekki i skoczny. Nieco ironiczny można nawet powiedzieć. Przy czym to ciągle kawał dobrej muzyki. Genialny odprężacz i odstresowywacz.

Co jest takiego wyjątkowego w Comie, że pokochałem zespół od pierwszego usłyszenia? To miks. Miks bardzo wielu różnych zespołów, zebranych w jedno i polanych apetycznym sosem w postaci wokalu Roguckiego. Debiut wypadł nad wyraz okazale, aczkolwiek – wyprzedzając nieco fakty – i tak potem skopali mi tyłek drugą płytą, którą uważam za najlepsze ich dotychczasowe dokonanie. Zresztą dawno temu już o niej pisałem. Niektórym może nudzić i nieco odrzucać pewna monotematyczność, mi jednak to odpowiada. A niektóre utwory (100 tysięcy jednakowych miast, Pasażer, Spadam czy kultowy już Leszek Żukowski) są po prostu ponadczasowe. Warto się przynajmniej zapoznać z tym albumem, by wyrobić sobie własne zdanie.

Moja ocena: 5-/6

I muszę powiedzieć, że mam dość mieszane odczucia. Z jednej strony, zespół mocniej przesterował gitary, kawałki są momentalnie dużo cięższe niż na pierwszej płycie. Z drugiej jednak, odnoszę wrażenie że brak w nich jakiegoś pazura, słyszalnego właśnie na debiucie. Coma straciła trochę ze swojej jakże charakterystycznej comowatości. Szkoda.

Oczywiście niesprawiedliwością byłoby napisać, że utwory są słabe. Są inne niż te znane, ale dalej stoją na bardzo wysokim poziomie. Tytułowy kawałek wbija w fotel nie tylko swoją długością (prawie 15 minut), ale także klimatem. ‘Listopad’ także wpisuje się dobrze w znaną starą twórczość zespołu.

Wokal prezentuje się dalej wyśmienicie. Rogucki rozwija się i to słychać. Krzyki, szepty, piski. Jest różnorodnie i ciekawie. Teksty po raz kolejny są trudne i dają do myślenia. Fajnie też, że teksty z płyty różnią się od tych koncertowych, znanych do tej pory.

Jestem w kropce. Z jednej strony żałuję, że płyta nie ma klimatu tak agresywnego jak ‘Pierwsze wyjście z mroku’. Z drugiej ciesze się, że zespół nie nagrał identycznego albumu jak poprzedni, że rozwija się i idzie do przodu. Wydaje się, że na płycie brakuje jakiejś pełnoprawnej ballady, żeby trochę odetchnąć. Szkoda też, że nie wszedł na nią utwór ‘Cisza i ogień’, dobrze znany z nagrań koncertowych.

Płycie nie mogę wystawić jednoznacznej oceny. Jeśli porównać z dotychczasową twórczością zespołu, to daję 4+/6. Jeśli jednak patrzeć na nią przez pryzmat całego rynku muzyki rockowej w Polsce, to album oceniam na 5+/6.

Edit: Jestem po nocnym słuchaniu płyty. Podnoszę nieco ocenę. Płyta jest inna, po prostu. Trochę szkoda jednak.

Zespół nie szukający taniej sensacji, nie mający „parcia na szkło”. A mimo wszystko rozpoznawalny i zyskujący coraz większe grono fanów. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że ociera się nieco o poezję śpiewaną. Główna zasługa w tym wokalisty i autora tekstów, Piotra Roguckiego.

Ciekawi mnie jaki będzie drugi album, „Zaprzepaszczone siły wielkiej armii świętych znaków”. Niestety, dowiem się tego zapewne dopiero w środę.